การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ คือการป้อนนมให้กับทารกหรือเด็กด้วยน้ำนมจากหน้าอกของผู้หญิง ทารกจะมีกลไกอัตโนมัติในการดูดที่จะทำให้เขาสามารถดูดและกลืนน้ำนมได้
มีหลักฐานจากการทดลองชี้ให้เห็นว่า น้ำนมคนเป็นแหล่งสารอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก แต่ผู้เชี่ยวชาญยังมีความเห็นไม่ตรงกันว่าควรให้ทารกกินนมแม่นานเท่าไรจึงจะ ได้ประโยชน์สูงสุด และจะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเท่าไรจากการให้สารทดแทนน้ำนมคนแก่ทารก
ทารกอาจจะกินน้ำนมจากอกของแม่ของตัวเองหรือผู้หญิงอื่นที่ร่างกายสามารถ ผลิตน้ำนมได้ (ซึ่งอาจจะเรียกว่า แม่นม) น้ำนมอาจจะถูกบีบออกมา (เช่น ใช้เครื่องปั๊มนม) และป้อนให้ทารกโดยใช้ขวด และอาจเป็นน้ำนมที่รับบริจาคมาก็ได้ สำหรับแม่หรือครอบครัวที่ไม่สามารถหรือไม่ต้องการให้ลูกกินนมแม่ก็อาจให้สาร ทดแทนนมแม่แทน การศึกษาวิจัยยังมีความขัดแย้งกันเกี่ยวกับคุณค่าสารอาหารในสารทดแทนนมแม่ เป็นที่รับรู้กันทั่วไปว่าการให้ทารกกินนมผสมที่มีขายในท้องตลาดจะไปรบกวน การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ทั้งในทารกที่คลอดตามกำหนดและคลอดก่อนกำหนด ในหลายๆ ประเทศการให้ลูกกินสารทดแทนนมแม่ส่งผลให้อัตราการเสียชีวิตจากโรคท้องร่วงใน ทารกเพิ่มขึ้น แต่ในพื้นที่ที่มีน้ำสะอาดมีเพียงพอ การให้ลูกกินสารทดแทนนมแม่ก็ถือว่าเป็นสิ่งที่ยอมรับได้
มีนโยบายของรัฐบาลและความพยายามจากหน่วยงานนานาชาติในการส่งเสริมและสนับ สนุนให้การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการเลี้ยงทารกในช่วง ปีแรกและนานกว่านั้น องค์การอนามัยโลกและสถาบันกุมารแพทย์ของอเมริกา (American Academy of Pediatrics) ก็มีนโยบายสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
จะรู้ได้อย่างไรว่าลูกได้นมแม่เพียงพอ
สืบ เนื่องจากมีคุณแม่หลาย ๆ คนโทรมาพูดคุยสอบถาม เกี่ยวกับนมแม่ ด้วยว่าไม่มั่นใจว่า ตัวเองมีนมเพียงพอให้ลูกทานหรือไม่ หลายคนจิตตก วิตกกังวล ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะนมแม่ไม่ได้อยู่ในขวดใส ๆ ทีมีมาตรวัด เราจะได้รู้ว่ามีนมเท่าไร ในเต้าของเรา จริง ๆ แล้ว เรื่องของนมแม่ง่ายกว่าที่กังวลกันมากมายนัก เริ่มที่ มั่นใจ เข้าใจ ง่าย ๆแค่นี้ นมแม่ก็พอเพียงจนน้องโต “นมแม่ ถ้าเข้าใจ ยังไงก็พอ”
วิธีการดูว่าลูกน้อยได้น้ำนมเพียงพอหรือไม่ เรามีน้ำนมให้ลูกทานหรือไม่
1. น้ำหนักขึ้นได้ตามปกติ
2. นอนหลับได้นาน
3. ถ่ายปัสสาวะบ่อย สีของปัสสาวะไม่เหลืองเข้ม ไม่มีกลิ่นฉุน
4. อุจจาระมีสีเหลืองทอง นิ่ม ไม่แข็ง น้องที่ทานนมแม่อาจจะถ่ายวันละหลายครั้ง แต่ไม่ได้แปลว่าน้องท้องเสีย แต่เพราะนมแม่ย่อยง่ายกว่า
5. มีความสุขกับการดูดนม มีเสียงกลืน มีน้ำนมซึมที่มุมปาก
6. เต้านมอีกข้างที่น้องไม่ได้ดูด มีน้ำนมซึมออกมา อาจจะมีอาการจี๊ด ๆ ที่เต้าด้วย ไม่ใช่เรื่องผิดปกตินะคะ
7. หลังการดูด เต้านมมีอาการนิ่มลง ไม่เต่งเหมือนตอนแรกก่อนที่น้องจะดูด
แต่ ด้วยความที่ไม่มั่นใจ คุณแม่หลายคนเลยตัดสินใจที่จะหันหาตัวช่วย คือ เครื่องปั๊มนม เพื่อปั๊มนมออกมาจากอก แทนการให้น้องดูดจากเต้า ข้อดีของการทำอย่างนี้คือทราบปริมาณนมที่น้องทานในแต่ละครั้ง แต่ คุณแม่ต้องไม่ลืมว่า กลไกการกระตุ้นน้ำนมที่ดีที่สุดคือ การดูดของน้อง เพราะการดูดนมของทารกจะกระตุ้นการหลังของฮอร์โมนส์โปรแลคติน และ Oxytocin ที่มีส่วนช่วยเรื่องปริมาณของนมแม่
ท่องไว้นะคะ นมแม่เก็บที่ไหนก็ได้ ยกเว้นในเต้า ดังนั้น คุณแม่หลายคนที่ต้องเดินทางไปต่างประเทศ และไม่สะดวกขนนมกลับมา จึงเลือกที่จะปั๊มนมออกทิ้งไป ไม่ต้องเสียดายนะคะ คิดเสียว่า ทิ้งส่วนน้อยเพื่อรักษาส่วนใหญ่ค่ะ เพื่อให้น้ำนมแม่คงปริมาณตามที่ต้องการได้เหมือนเดิม
ไปอ่านอีกบทความ เครื่องปั๊มนม , เครื่องปั๊มนมมือสอง